X
تبلیغات
پیکوفایل
رایتل
پنج‌شنبه 23 آبان 1387

 

 

 "دیابت" شایع ترین بیماری غدد درون ریز است که حدود 4 میلیون تن از افراد جامعه به آن مبتلا هستند. روند رو به رشد و افزایش شمار مبتلایان نگرانی های را در عرصه های سلامت کشورها ایجاد کرده است. زمانیکه عوارض بیماری دیابت ظاهر می شود خانواده ها و نظام سلامت کشورها برای درمان آن متحمل هزینه های هنگفتی می شوند. در این راستا پیشگیری از این بیماری و کنترل عوارض آن مجموعه ای را تشکیل می دهند که باید حساب ویژه ای برای آن باز کرد. "دیابت"

وضعیتی است که در آن قند بجای اینکه وارد سلول ها شود، در خون باقی می ماند و در نتیجه سلول های بدن دچار کمبود انرژی می شوند، بعبارت دیگر "دیابت" یک بیماری غیرواگیر است که بعلت اختلال در سوخت و ساز (متابولیسم) قندها، چربی ها و پروتئین ها ایجاد می شود. این بیماری یک اختلال چند عاملی است که با افزایش مزمن قندخون (هیپرگلیسمی) مشخص می شود، افزایش مزمن قندخون موجب تخریب اختلال عمل و نارسایی ارگان های مختلف بدن، بخصوص چشم ها، کلیه ها، اعصاب و قلب و عروق می شود. دیابت نوع یک یا وابسته به انسولین و دیابت نوع دو یا غیروابسته به انسولین، دو نوع دیابت شیرین یا مرض قند محسوب می شوند.
- دیابت نوع یک: در افراد مبتلا به دیابت نوع یک، تخریب سلول های ترشح کننده انسولین با واسطه ایمنی و توسط محرک هایی مثل ویروس ها، سموم یا عوامل محیطی صورت می گیرد، اما بطور کلی علت دقیق آن مشخص نیست، این بیماران اغلب جوان تر و لاغرتر از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو هستند (سن شروع معمولا زیر 30 سال می باشد). در این نوع ازدیابت انسولین اصلا ترشح نشده و به همین علت دیابت وابسته به انسولین نامیده می شود، پس انسولین حافظ زندگی این بیماران است و درمان اصلی را شامل می شود. دیابت نوع یک گاهی به صورت تهوع، استفراغ، دردهای شکمی، پر ادراری شدید، از دست رفتن آب بدن و حال عمومی بد تظاهر می نماید که این حالت را "کتواسیدوز دیابتی" می نامند و در صورت عدم درمان منجر به مرگ می شود. در این نوع دیابت علائم بالینی معمولا پر سر و صدا است چرا که در عرض مدت کوتاهی(یک تا دو ماه) کودک یا نوجوان دچار کاهش وزن قابل توجه (علیرغم اشتهای خوب)، عطش و پر ادراری می شود و گاهی نیز کودک با شب ادراری بیماری خود را نشان می دهد. بطور کلی دیابت نوع یک در بزرگسالان ممکن است علائم ضعیف تر و تدریجی تری را نشان دهد.
- دیابت نوع دو: دیابت نوع دو معمولا در افراد مسن تر دیده می شود و اکثر مبتلایان سن بالای 40 سال دارند، این افراد اکثرا چاق هستند و استعداد ژنتیکی قوی تر از دیابت نوع یک دارند و معمولا سابقه دیابت در فامیل را ذکر می کنند. در این بیماران اغلب مقاومت محیطی نسبت به اثر انسولین وجود دارد، یعنی گیرنده هایی بر روی سلول ها برای اتصال انسولین وجود ندارد. در این بیماران با وجود انسولین، فرد مبتلا به مرض قند می باشد چون مقداری انسولین در بدن این بیماران تولید می شود پس به آن دیابت غیروابسته به انسولین می گویند. بسیاری از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو بدون علامت هستند و بصورت تصادفی و طی آزمایش بیماری آنان مشخص می شود. گاهی این بیماران برای اولین بار با عوارض مزمن دیابت ( بعنوان مثال کاهش بینایی و یا زخم پا) تشخیص داده می شوند که در این موارد نیز پنج تا ده سال از شروع دیابت در آنها گذشته است. باید توجه داشت که شیوع دیابت نوع دو به طرز فزآینده ای در حال افزایش است چون طول عمر مردم زیاد شده و همانطور که می دانیم این بیماری در سنین بالا بروز می کند، همچنین بعلت مصرف بیشتر رژیم غذایی غربی با کالری زیاد که منجر به چاقی در دوران کودکی می شود شیوع بیماری دیابت نوع دو در سنین جوانی نیز بیشتر شده است.
- عوارض دیابت: معمولا بعد از 15 سال از شروع بیماری دیابت، در 20تا50 درصد بیماران مبتلا مشکل کلیوی بصورت میکروآلبومینوری ظاهر می گردد. باید در نظر داشت در صورتی که بیماری در این افراد زود تشخیص داده شود و با داروهای مخصوص کاهنده قندخون و انسولین تحت درمان قرار گیرند و فشار خونشان تنظیم شود این بیماری کلیه یا اصلا ایجاد نمی شود یا بسیار خفیف تر و دیرتر ایجاد می شود. به هر ترتیب بعد از شروع درگیری کلیه حدود ده سال طول می کشد تا بیمار به مرحله دیالیز برسد، در تمام این مدت نیز اگر بیمار قند خونش کنترل شود، فشار خونش 120روی75 آورده شده و داروهای  Inhidilor ACE  و  ARB  دریافت نماید، داروهای کنترل کلسترول و اسپیرینولاکتون نیز دریافت کند، بیماری کلیوی اش کنترل شده و گاها حتی درمان نیز می گردد و در صورت ادامه بیماری حداقل سیر به سمت نارسایی کلیه، کند می شود، لذا احتیاج به دیالیز و پیوند در سطح جامعه به مراتب کاهش می یابد زیرا این بیماری در سنین کهنسالی قبل از رسیدن به دیالیز به علل دیگر فوت می کنند، در نتیجه هزینه فوق العاده زیاد این بیماران که فشار اقتصادی زیادی بر بودجه درمانی کشور وارد می نماید را کاسته و این بودجه می تواند صرف گسترش بهداشت عفونی در سطح جامعه گردد. بنابر آنچه ذکر شد علائمی که می تواند درفرد مبتلا به دیابت (چه نوع یک و چه نوع دو) دیده شود خستگی پذیری زودرس، عطش، ادرار زیاد، کاهش وزن علیرغم اشتهای خوب، عفونت های تناسلی (بخصوص عفونت های قارچی) و تاری دید است. مشکلات بینایی، مشکلات عصبی، پای دیابتی، ناتوانی جنسی و همچنین بی اختیاری ادرار، مشکلات گوارشی بصورت اسهال و یا یبوست، افزایش احتمال سکته قلبی و مغزی در افراد دیابتی و افزایش احتمال فشارخون بالا در افراد دیابتی از دیگر عوارض دیابت می باشند. رعایت رژیم غذایی و ورزش به صورت دقیق، استفاده از داروها سر ساعت بر طبق دستور پزشک، آموزش طریقه صحیح تزریق انسولین در زیر پوست به بیمار، آموزش بیماران از نظر معاینه روزانه پاها برای پیدا کردن زخم احتمالی، استفاده نکردن بیماران دیابتی از کفش های تنگ یا کفش هایی که در پا خراش ایجاد می کنند( توجه به این نکته که یک سوم قطع پا در دیابتی ها نا شی از پوشیدن کفش های نامناسب است، اهمیت این قضیه را روشن تر می کند) آموزش های لازم به فرد مبتلا به دیابت و خانواده آنها می باشد که بسیار مهم و با ارزش خواهند بود. علاوه بر این ما در دیابت نوع دو هر شش ماه یکبارو در دیابت نوع یک هر سال یکبار، بیمار باید به چشم پزشک مراجعه و از نظر عوارض بینایی بررسی شود و بعلاوه بیمار هیچ عنوان نباید سیگار بکشد.
- درمان دیابت: درمان دیابت بر چهار رکن اساسی آموزشی بیماران و خانواده آنها، رژیم غذایی، ورزش و دارو استوار است. علیرغم پیشرفت های مهم که در درمان دیابت صورت گرفته، بدلیل عدم شناخت و آگاهی از " آموزش و اهمیت آن" بطور کلی کیفیت مراقبت از بیماران دیابتی هنوز در اکثر کشورها بخصوص کشورهای در حال توسعه ضعیف مانده است. آموزش، موجب درک بهتر بیمار ازماهیت دیابت و اهداف درمانی و در نتیجه انگیزه بیشتر او برای پذیرش بیماری، رژیم غذایی و پیگیری مستمر و دراز مدت می شود. درمان در دیابت نوع یک به صورت استفاده مادام العمر انسولین می باشد( انسولین بصورت زیرجلدی " زیرپوستی" تزریق می شود). درمان در دیابت نوع دو بخصوص در افراد چاق به صورت تغییر رژیم غذایی و تعدیل فعالیت های ورزشی است که البته اکثر بیماران در این کار موفق نبوده و مجبور به شروع درمان با قرصهای خوراکی هستند که در بین این قرصها، کلی بن کلامید و مت فورمین از بقیه معروف تر هستند. اگر با درمان تک دارویی، نتوانستیم قند را کنترل کنیم، از ترکیب دو دارویی استفاده می کنیم و اگر باز موثر نبود انسولین هم به درمان اضافه می شود و اگر باز درمان با شکست مواجه شد، انسولین به تنهایی(همانند دیابت نوع یک ) استفاده می شود.